RAQAMLI IQTISODIYOTNING YANGI DAVRI: SUN’IY INTELLEKT VA BARQAROR TRANSFORMATSIYA

Authors
  • Axunova Shoxistaxon Nomanjanovna

    Farg‘ona davlat texnika universiteti (FDTU), “Iqtisodiyot” kafedrasi dotsenti

    Author

  • Umarova Dilnoza Oybek qizi

    Farg‘ona davlat texnika universiteti (FDTU), “Iqtisodiyot” fakulteti 3-bosqich talabasi

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning sifat jihatidan mutlaqo yangi bosqichi — sun’iy intellekt (AI) va mintaqaviy barqaror transformatsiya jarayonlarining o‘zaro strategik aloqadorligi makroiqtisodiy hamda ekonometrik modellar vositasida tizimli tahlil qilingan. Global bozorlar an’anaviy raqamlashtirish modellaridan intellektual va avtonom boshqaruv tizimiga o‘tayotgan bir davrda, AI texnologiyalari milliy iqtisodiyot tarmoqlarining raqobatbardoshligini oshiruvchi asosiy drayver sifatida namoyon bo‘lmoqda. Biroq, mazkur jarayon hisoblash quvvatlarining keskin ortishi sababli energetik yuklamalar va uglerod izining o‘sishiga olib kelmoqda. Maqolada intellektual tizimlarning iqtisodiy rentabelligi bilan bir qatorda ularning ekologik resurslarga ta’siri complexes baholangan. Sanoat, agrosanoat majmuasi va transport-logistika infratuzilmasida AI texnologiyalarini joriy etish orqali xarajatlarni optimallashtirish, resurs tejamkorligi va karbonat angidrid chiqindilarini minimallashtirish parametrlari empirik ma’lumotlar asosida qiyoslangan. Tadqiqot yakunida raqamli infratuzilmani yashillashtirish, algoritmik energiya samaradorligini oshirish hamdan O‘zbekiston iqtisodiyotida ESG (Environmental, Social, Governance) mezonlariga muvofiq keluvchi "Yashil AI" (Green AI) strategik modelini tatbiq etish bo‘yicha konseptual va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1.Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. W. W. Norton & Company.

2.Dauvergne, P. (2020). AI in the Wild: Sustainability in the Age of Artificial Intelligence. MIT Press.

3.Floridi, L. (2021). Artificial intelligence and the green new deal. Philosophy & Technology, 34(2), 209-214.

4.Manyika, J., et al. (2023). Notes from the AI frontier: Modeling the impact of AI on the world economy. McKinsey Global Institute.

5.Mirziyoyev, Sh. M. (2022). Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni.

6.Sachs, J. D. (2015). The Age of Sustainable Development. Columbia University Press.

7.UNCTAD. (2024). Digital Economy Report: Shaping the Future. United Nations Conference on Trade and Development.

8.World Bank. (2023). Data for Better Lives: World Development Report. World Bank Group.

9.Akhunova, Sh. N. (2025). Digital transformation and regional economic sustainability. Journal of Innovative Economics, 12(3), 45-52.

10.IMF. (2024). Generative AI: Artificial Intelligence and the Future of Work. International Monetary Fund Policy Paper.

Cover Image
Downloads
Published
2026-05-31
Section
Articles