ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR VA KELAJAK URUSHI: HARBIY QARAMA-QARSHILIK XARAKTERINING OʻZGARISHI HAMDA HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI
- Authors
-
-
Raximjonov Saloxiddin Soibjon o‘g‘li
Author
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Maqolada zamonaviy texnologiyalarning harbiy qarama-qarshilik xarakteriga taʼsiri va bu jarayonning xalqaro huquqiy tartibga solish tizimi oldiga qoʻyayotgan muammolari tahlil qilingan. Muallif urushning tabiati oʻzgarmasligi, biroq uning xarakteri texnologik asos oʻzgarishi bilan tubdan qayta shakllanishi haqidagi klassik qoidadan kelib chiqib, soʻnggi oʻn yillikdagi beshta asosiy yoʻnalishni ajratadi: uchuvchisiz tizimlarning ommalashuvi va narx asimmetriyasi, sunʼiy intellektning qaror qabul qilish sikliga kirib borishi, kibermakonning mustaqil harakat maydoniga aylanishi, axborot-psixologik taʼsirning kuchayishi hamda kosmik infratuzilmaga bogʻliqlikning ortishi. Xalqaro huquqiy jarayon tahlili shuni koʻrsatadiki, halokatli avtonom qurol tizimlari boʻyicha muzokaralar 2016-yildan buyon davom etsa-da, konsensus qoidasi tufayli majburiy kuchga ega hujjat hanuz qabul qilinmagan; 2026-yil noyabrida oʻtkaziladigan Konvensiyaning yettinchi koʻrib chiqish konferensiyasi hal qiluvchi bosqich hisoblanadi. Xulosada texnologik rivojlanish surʼati bilan huquqiy tartibga solish surʼati oʻrtasidagi tafovutni kamaytirishga qaratilgan takliflar berilgan.
- References
-
1.Clausewitz C. von. On War / ed. and transl. by M. Howard, P. Paret. – Princeton: Princeton University Press, 1976. – 732 p.
2.United Nations Office for Disarmament Affairs. Lethal Autonomous Weapon Systems. – URL: https://disarmament.unoda.org/en/our-work/emerging-challenges/lethal-autonomous-weapon-systems (murojaat sanasi: 22.08.2026).
3.A New Agenda for Peace: Policy Brief 9. – New York: United Nations, 2023. – 42 p.
4.Convention on Certain Conventional Weapons – Group of Governmental Experts on Lethal Autonomous Weapons Systems (2026). – Geneva: UNODA, 2026. – URL: https://meetings.unoda.org/ccw- (murojaat sanasi: 22.08.2026).
5.Kaldor M. New and Old Wars: Organized Violence in a Global Era. 3rd ed. – Cambridge: Polity Press, 2012. – 268 p.
6.Singer P.W. Wired for War: The Robotics Revolution and Conflict in the 21st Century. – New York: Penguin Press, 2009. – 499 p.
7.Scharre P. Army of None: Autonomous Weapons and the Future of War. – New York: W.W. Norton & Company, 2018. – 448 p.
8.Boulanin V., Verbruggen M. Mapping the Development of Autonomy in Weapon Systems. – Stockholm: SIPRI, 2017. – 147 p.
9.Horowitz M.C. Artificial intelligence, international competition, and the balance of power // Texas National Security Review. – 2018. – Vol. 1, No. 3. – P. 37–57.
10.Rid T. Cyber War Will Not Take Place. – Oxford: Oxford University Press, 2013. – 218 p.
11.ICRC Position on Autonomous Weapon Systems. – Geneva: International Committee of the Red Cross, 2021. – 20 p.
12.Oʻzbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik toʻgʻrisida”gi Qonuni. – Toshkent, 2022-yil 15-aprel, OʻRQ-764-son.
13.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining muhim axborot infratuzilmasi obyektlari kiberxavfsizligini taʼminlash tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. – Toshkent, 2023-yil 31-may, PQ-167-son.
14.Oʻzbekiston Respublikasining “Mudofaa doktrinasi toʻgʻrisida”gi Qonuni. – Toshkent, 2018-yil 9-yanvar, OʻRQ-458-son.
15.Report of the Secretary-General on Lethal Autonomous Weapons Systems, A/79/88. – New York: United Nations, 2024. – 61 p.
16.Stop Killer Robots. Inflection Point at the CCW: Taking Action on a Decade of Work. – Geneva, March 2026. – 12 p.
- Downloads
- Published
- 2026-08-25
- Section
- Articles