QURUQ-ISSIQ IQLIMI SHAROITIDA BURUN POLIPOZI BOR BEMORLARDA FUNKTSIONAL ENDOSKOPIK SINUS XIRURGIYASIDAN (FESS) KEYINGI ALLERGOLOGIK MONITORING SAMARADORLIGI

Authors
  • Shaxobidinov Abbosbek Azizbek o’g’li

    Toshkent davlat tibbiyot universiteti Otorinolaringologiya yo’nalishi 2-kurs klinik ordinatori

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Surunkali rinosinusit burun poliplari bilan (CRSwNP) kechganda, uning patogenezi va xirurgik amaliyotdan keyingi kechuvi mintaqaviy ekologik hamda iqlim omillariga bevosita bog‘liqdir. Ushbu ilmiy tadqiqot quruq-issiq iqlim zonasida yashovchi polipoz rinosinusitli bemorlarda funktsional endoskopik sinus xirurgiyasi (FESS) o‘tkazilgandan so‘ng allergologik monitoring tizimini joriy etishning klinik, endoskopik va immunologik samaradorligini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotga FESS operatsiyasi bajarilgan 124 nafar bemor jalb etilib, ular ikki guruhga ajratildi: an’anaviy otorinolaringologik kuzatuvda bo‘lgan nazorat guruhi (n=60) hamda kompleks allergologik monitoring (aerobiologik monitoring, individual intranazal farmakoterapiya, allergen-spetsifik immunoterapiya va mukotsiliar reabilitatsiya) olib borilgan asosiy guruh (n=64). Bemorlarning holati 12 oylik dinamikada SNOT-22 hayot sifati so‘rovnomasi, Lund-Kennedy endoskopik baholash shkalasi, burun shilliq qavati sitologiyasi, umumiy va spetsifik IgE hamda eozinofil kation oqsili (ECP) ko‘rsatkichlari orqali tekshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, faol allergologik monitoring olib borilgan guruhda 12 oydan so‘ng poliplarning qaytalanish darajasi 10,9% ni tashkil etdi, an’anaviy kuzatuv guruhida esa bu ko‘rsatkich 28,3% gacha yetdi (p<0,05). Lund-Kennedy shkalasi bo‘yicha o‘rtacha ball asosiy guruhda 1,4±0,3 ballgacha kamaygan bo‘lsa, nazorat guruhida 3,8±0,6 ball darajasida saqlanib qoldi. Olingan ma’lumotlar arid (quruq-issiq) iqlim sharoitida FESS amaliyotining uzoq muddatli muvaffaqiyati nafaqat jarrohlik texnikasiga, balki operatsiyadan keyingi muntazam allergologik nazorat va shilliq qavat gomeostazini saqlashga yo‘naltirilgan immunoterapiyaga uzviy bog‘liqligini isbotlaydi.

References

1.Fokkens W. J., Lund V. J., Hopkins C., et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020 (EPOS2020). Rhinology, 2020. Vol. 58(Suppl S29), pp. 1–464.

2.Bachert C., Han J. K., Wagenmann M., et al. EUFOREA consensus on biologics for CRSwNP with or without asthma. Allergy, 2019. Vol. 74(12), pp. 2312–2319.

3.Stammberger H., Posawetz W. Functional endoscopic sinus surgery: Concept, indications and technique of the Messerklinger technique. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 1990. Vol. 247(2), pp. 63–76.

4.Kato A. Immunopathology of chronic rhinosinusitis. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 2015. Vol. 114(4), pp. 275–283.

5.DeConde A. S., Mace J. C., Levy J. M., et al. Recurrence of dysplasia and nasal polyps after functional endoscopic sinus surgery. International Forum of Allergy & Rhinology, 2017. Vol. 7(6), pp. 550–557.

6.Shamsiev J. A., Karabaev Kh. E. Endoscopic diagnosis and treatment of chronic rhinosinusitis in arid zones of Central Asia. Central Asian Journal of Medicine, 2021. No. 3, pp. 45–52.

7.Cohen N. A. The role of the mucociliary apparatus in sinonasal defense and disease. American Journal of Rhinology & Allergy, 2006. Vol. 20(6), pp. 570–573.

8.Takabayashi T., Schleimer R. P. Formation of nasal polyps: The roles of eosinophils, epithelial cells, and transglutaminase. The Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2020. Vol. 145(3), pp. 740–750.

9.Marple B. F. Allergic fungal rhinosinusitis: surgical management and post-operative medical protocol. Otolaryngologic Clinics of North America, 2000. Vol. 33(2), pp. 407–418.

10.Kennedy D. W. Functional endoscopic sinus surgery: technique. Archives of Otolaryngology, 1985. Vol. 111(10), pp. 643–649.

11.Lund V. J., Kennedy D. W. Staging for rhinosinusitis. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 1997. Vol. 117(3_suppl), pp. S35–S40.

12.Rivo J., Vokhidov U. N. Features of microflora and mucociliary clearance of the nasal cavity in residents of hot climate zones. Vestnik Otorinolaringologii, 2019. Vol. 84(4), pp. 38–41.

13.Schleimer R. P. Immunopathogenesis of chronic rhinosinusitis and nasal polyposis. Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease, 2017. Vol. 12, pp. 331–357.

14.Vlaminck S., Vauterin T., Hellings P. W., et al. The importance of local eosinophilia in the recurrence of nasal polyps after FESS. The Laryngoscope, 2014. Vol. 124(2), pp. 381–388.

Cover Image
Downloads
Published
2026-08-31
Section
Articles