IJTIMOIY HIMOYA TIZIMI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH UCHUN FISKAL MUHITNI YARATISH

Authors
  • Xamroboyev Faxriddin Kamoliddin o‘g‘li

    O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Maqolada O‘zbekistonda ijtimoiy himoya tizimining moliyaviy barqarorligini ta’minlash uchun zarur fiskal muhitni shakllantirish masalasi rasmiy statistik va byudjet ma’lumotlari asosida tahlil qilinadi. Pensiya jamg‘armasining 2025–2026-yillardagi daromad va xarajat ko‘rsatkichlari, Davlat byudjetining ijtimoiy yo‘nalishdagi xarajatlari hamda subsidiyalar hajmi taqqoslanadi; natijalar Xalqaro mehnat tashkilotining qiyosiy ko‘rsatkichlari bilan solishtiriladi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, Pensiya jamg‘armasi xarajatlarining chorak qismidan ko‘prog‘i byudjet transferti hisobidan qoplanmoqda, ayni paytda subsidiyalarga ajratilayotgan mablag‘ ijtimoiy nafaqa to‘lovlaridan sezilarli yuqori. Qamrov bo‘yicha mamlakat o‘z daromad guruhidan ilgarilagan (56,0 foiz), xarajat darajasi esa shu guruh o‘rtachasida qolmoqda. Shu asosda fiskal makonni kengaytirishning amaldagi qonunchilik va hukumat hujjatlariga tayangan besh yo‘nalishi bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1.Heller, P. S. (2005). Understanding Fiscal Space. IMF Policy Discussion Paper PDP/05/4. Washington D.C.: International Monetary Fund.

2.International Labour Organization — ILO (2024). World Social Protection Report 2024–26: Universal social protection for climate action and a just transition. Geneva: ILO.

3.International Labour Organization — ILO (2024). Uzbekistan: Country profile. Social Protection Platform. www.social-protection.org

4.International Labour Organization — ILO (2021). Creating Consensus for the Progressive Realisation of the National Social Protection Strategy in the Republic of Uzbekistan. Technical Briefing Note No. 1. Geneva: ILO.

5.International Monetary Fund — IMF (2025). Republic of Uzbekistan: Staff Concluding Statement of the 2025 Article IV Mission. Washington D.C.: IMF.

6.Ortiz, I., Cummins, M. va Karunanethy, K. (2017). Fiscal Space for Social Protection and the SDGs: Options to Expand Social Investments in 187 Countries. ESS Working Paper No. 48. Geneva: ILO.

7.Ostry, J. D., Ghosh, A. R., Kim, J. I. va Qureshi, M. S. (2010). Fiscal Space. IMF Staff Position Note SPN/10/11. Washington D.C.: International Monetary Fund.

8.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2022). PF-175-son Farmon: O‘zbekiston Respublikasi aholisini ijtimoiy himoya qilish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida, 25-iyul. Toshkent: lex.uz.

9.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2023). PF-82-son Farmon: Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida, 1-iyun. Toshkent: lex.uz.

10.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2024). PF-185-son Farmon: Bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida, 14-noyabr. Toshkent: lex.uz.

11.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2025). PF-84-son Farmon: aholini ijtimoiy himoya qilish strategiyasiga o‘zgartirishlar to‘g‘risida, 8-may. Toshkent: lex.uz.

12.O‘zbekiston Respublikasi (2025). “Davlat ijtimoiy sug‘urtasi to‘g‘risida”gi Qonun, 9-dekabr. Toshkent: lex.uz.

13.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi (2023). 687-son qaror: Ijtimoiy himoya davlat jamg‘armasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida, 28-dekabr. Toshkent: lex.uz.

14.O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2025). 2026-yilga mo‘ljallangan Budjetnoma va 2026–2028-yillarga mo‘ljallangan fiskal strategiya. Toshkent.

15.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi (2026). 2025-yilda yalpi ichki mahsulot hajmi to‘g‘risida matbuot relizi. Toshkent: stat.uz.

16.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi (2025). O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy himoya: 2024-yil yakunlari. Toshkent: stat.uz.

17.BMT Taraqqiyot dasturi va Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (2025). O‘zbekistonda norasmiy bandlik. Toshkent: UNDP.

18.World Bank (2026). Uzbekistan: Country Overview and Economic Update. Washington D.C.: World Bank Group.

Cover Image
Downloads
Published
2026-09-10
Section
Articles