SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING HUQUQIY TARTIBGA SOLINISHI
- Authors
-
-
Raxmonova Dinara Muxtorali qizi
Toshkent xalqaro universiteti (Tashkent International University) Yurisprudensiya yo‘nalishi, 3-bosqich talabasi
Author
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Ushbu maqola kiberxavfsizlik huquqi doirasida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini tartibga solishning konseptual asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi SI tizimlarining kiberfazoda keng ko‘lamli qo‘llanilishi va buning natijasida yuzaga kelayotgan yangi turdagi huquqiy bo‘shliqlar bilan belgilanadi. Maqolaning maqsadi — SI tizimlaridan xavfsiz foydalanishni ta’minlovchi huquqiy mexanizmlarni tahlil qilish va milliy qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqishdir.Tadqiqot jarayonida qiyosiy-huquqiy, mantiqiy va tizimli tahlil metodlaridan foydalanildi. Xususan, Yevropa Ittifoqining SI to‘g‘risidagi akti (AI Act) va xalqaro kiberxavfsizlik standartlari milliy huquqiy muhit bilan qiyoslandi. Natijada, SI algoritmlarining avtonomligi sababli yuzaga keladigan kiber-zararlar uchun huquqiy javobgarlikni taqsimlashning o‘ziga xos xususiyatlari aniqlandi. Shuningdek, ma’lumotlar maxfiyligini ta’minlashda SIning roli va unga nisbatan qo‘yiladigan texnik-huquqiy talablar tasniflandi.Muhokama qismida SIning "qora quti" (black box) muammosi va algoritmlarning shaffofligini ta’minlashning huquqiy kafolatlari ko‘rib chiqiladi. Muallif tomonidan kiberxavfsizlik huquqiga "algoritmik javobgarlik" tushunchasini kiritish va SI tizimlarini kiber-bardoshli (cyber-resilient) holatga keltirish bo‘yicha normativ talablarni qat’iylashtirish zaruriyati asoslangan.
- References
-
1.O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Sun’iy intellektdan foydalanishdan kelib chiqadigan munosabatlarni tartibga solish munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida. (O‘RQ-1115-son, 2026-yil 21-yanvarda kuchga kirgan).
2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. Sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish hamda tartibga solish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar bazasini shakllantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. (PQ-358-son, 14.10.2024).
3.O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. Sun’iy intellekt texnologiyalarini ishlab chiqish va qo‘llashdagi etika qoidalari va tamoyillari. (2026-yil 17-iyundan kuchga kiradi).
4.Xalqaro va xorijiy adabiyotlar (2023–2026):
5.European Union. The Artificial Intelligence Act (Regulation (EU) 2024/1689). (2024-yil 1-avgustda kuchga kirgan).
6.Marwala, T., & Mpedi, L. G. Artificial Intelligence and the Law. Springer Nature, 2024. ISBN: 9819728266.
7.Wolters Kluwer. International Handbook of AI Law: A Guide to Understanding and Resolving Legal Questions. November 2024.
8.Calvi, A. Data Protection Impact Assessment under the EU General Data Protection Regulation: A feminist reflection. Computer Law & Security Review, Volume 53, 2024.
9.EU Artificial Intelligence Act Platform. Up-to-date developments and implementation timeline. https://artificialintelligenceact.eu/ (2026-yilgi yangilanishlar bilan).
10.Lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. Sun’iy intellektga oid so‘nggi normativ hujjatlar to‘plami. https://lex.uz/docs/-7158604. [1, 2]
- Downloads
- Published
- 2026-05-09
- Section
- Articles