SURUNKALI OBSTRUKTIV O‘PKA KASALLIGINING IMMUNOGENETIK MARKERLARI: KLINIK-LABORATOR BAHOLASH VA PROGNOSTIK AHAMIYATI

Authors
  • Qodirova Nilufar Shokirovna

    Izlanuvchi: Buxoro viloyati Bolalar ko`ptarmoqli tibbiyot markazi vrach laboranti

    Author

  • Satlikov R.K.

    Ilmiy rahbar: Urganch Davlat Tibbiyot Instituti t.f.n., dotsent

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi (SO‘OK) nafas yo‘llari va o‘pka parenximasining surunkali yallig‘lanishi, progressiv havo oqimi cheklanishi hamda turli xil tizimli o‘zgarishlar bilan kechuvchi heterogen kasallik hisoblanadi. SO‘OK rivojlanishida chekish, havoning ifloslanishi va kasbiy zararli omillar bilan bir qatorda genetik moyillik ham muhim ahamiyatga ega. Immunogenetik markerlarni o‘rganish kasallikka moyillik, yallig‘lanish fenotipi, zo‘rayishlar chastotasi va kasallikning progressiyasini baholash imkonini beradi. Ayniqsa, IL1B, TNF, IL6, IL8/CXCL8, TLR4, MMP9, MMP12 va SERPINA1 kabi genlar va ularning polimorfizmlari SO‘OK patogenezida muhim o‘rin tutadi. Ushbu markerlarni klinik ko‘rsatkichlar, spirometriya va laborator yallig‘lanish biomarkerlari bilan birgalikda baholash kasallikning individual prognozini aniqlash va shaxsiylashtirilgan davolash strategiyalarini shakllantirishga yordam berishi mumkin.

References

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi bo‘yicha klinik tavsiyalar. – Toshkent, 2024.

Pulmonologiya: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Toshkent tibbiyot akademiyasi nashriyoti, 2022.

Ichki kasalliklar: darslik. – Toshkent: Toshkent tibbiyot akademiyasi, 2021.

Mamatov A. va boshqalar. Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligining klinik belgilari va diagnostik imkoniyatlari. // Tibbiyot va hayot. – 2023. – №4. – B. 45–52.

Karimova D.A. O‘pka kasalliklarining patogenezida ekologik omillarning roli. – Toshkent: Toshkent tibbiyot akademiyasi ilmiy to‘plami, 2022.

Ichki kasalliklar propedevtikasi: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2021.

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for the Prevention, Diagnosis and Management of Chronic Obstructive Pulmonary Disease: 2026 Report. – 2026.

Silverman E.K. Genetics of COPD. // Annual Review of Physiology. – 2020. – Vol. 82. – P. 413–431. DOI: 10.1146/annurev-physiol-021317-121224.

Sayers I., John C., Chen J., Hall I.P. et al. Genetics of chronic respiratory disease. // Nature Reviews Genetics. – 2024. – Vol. 25. – P. 534–547.

Milne S., Sin D.D. Biomarkers in Chronic Obstructive Pulmonary Disease: The Gateway to Precision Medicine. // Clinics in Chest Medicine. – 2020. – Vol. 41, No. 3. – P. 383–394.

Cazzola M., Calzetta L., Matera M.G. et al. Incorporating Biomarkers in COPD Management: The Research Keeps Going. – 2022.

Association between single-nucleotide polymorphism of cytokines genes and chronic obstructive pulmonary disease: A systematic review and meta-analysis. // Cytokine. – 2023. – Vol. 171. – 156352. DOI: 10.1016/j.cyto.2023.156352.

Regan E.A., Hokanson J.E., Murphy J.R. et al. Genetic epidemiology of COPD (COPDGene). // American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.

Hobbs B.D., de Jong K., Lamontagne M. et al. Genetic loci associated with chronic obstructive pulmonary disease overlap with loci for lung function and pulmonary fibrosis. // Nature Genetics.

Sakornsakolpat P., Prokopenko D., Lamontagne M. et al. Genetic landscape of chronic obstructive pulmonary disease identifies heterogeneous cell-type and phenotype associations. // Nature Genetics. – 2019.

Silverman E.K., Cho M.H., Raby B.A. et al. Genetics of chronic obstructive pulmonary disease: advances and challenges. // American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.

Omics and the Search for Blood Biomarkers in Chronic Obstructive Pulmonary Disease: Insights from COPDGene. – COPDGene biomarker studies. Ushbu yo‘nalishda IL-6, IL-8, sRAGE va boshqa qon biomarkerlari hamda genetik variantlar o‘rtasidagi bog‘liqliklar tahlil qilingan.

Genetic Advances in Chronic Obstructive Pulmonary Disease: Insights from COPDGene. Ushbu sharh SERPINA1, HHIP, IREB2, FAM13A va boshqa genlarning SO‘OKga moyillikdagi rolini tahlil qiladi.

Dasgupta S., Duttagupta S., Patra P., Parida S., Deb S. Genetic susceptibility to COPD: Systematic review, bibliometric analysis and meta-analysis of SERPINA1, HHIP, IREB2, SFTPD, and FAM13A. // Respiratory Investigation. – 2026. – Vol. 64, No. 4. – 101467. DOI: 10.1016/j.resinv.2026.101467.

Cover Image
Downloads
Published
2026-10-09
Section
Articles