ATROF MUHITNI MUHOFAZA QILISH SOHASIDA MONITORINGNING ASOSIY VAZIFALARI VA AHAMIYATI
- Authors
-
-
Absalomova Dilnura Xusniddin qizi
Toshkent davlat yuridik universitetining Tahririy-nashriyot bo’limi Tipografiya sektori xodimi
Author
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Mazkur maqolada atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida ekologik monitoringning asosiy vazifalari, ilmiy-uslubiy asoslari, tashkiliy mexanizmlari va amaliy ahamiyati tadqiq etilgan. Atmosfera havosi, suv resurslari, tuproq qoplami hamda biologik xilma-xillik holatini muntazam kuzatish, ekologik o‘zgarishlarni baholash va xavfli jarayonlarni prognozlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda xalqaro ilmiy nashrlar, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tavsiyalari va BMT Yevropa iqtisodiy komissiyasining O‘zbekiston ekologik holatiga oid ma’lumotlaridan foydalanilgan. Ekologik monitoringda masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari, avtomatlashtirilgan kuzatuv stansiyalari va zamonaviy sensor texnologiyalarining imkoniyatlari yoritilgan. Monitoring natijalarining ekologik xavfsizlikni ta’minlash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilishdagi o‘rni aniqlashtirilgan.
- References
-
Lovett G. M., Burns D. A., Driscoll C. T., Jenkins J. C., Mitchell M. J., Rustad L., Shanley J. B., Likens G. E., Haeuber R. Who needs environmental monitoring? // Frontiers in Ecology and the Environment. — 2007. — Vol. 5, No. 5. — B. 253–260. DOI: 10.1890/1540-9295(2007)5[253]2.0.CO;2.
Lindenmayer D. B., Likens G. E. Adaptive monitoring: a new paradigm for long-term research and monitoring // Trends in Ecology & Evolution. — 2009. — Vol. 24, No. 9. — B. 482–486. DOI: 10.1016/j.tree.2009.03.005.
Lindenmayer D. B., Likens G. E. The science and application of ecological monitoring // Biological Conservation. — 2010. — Vol. 143, No. 6. — B. 1317–1328. DOI: 10.1016/j.biocon.2010.02.013.
Snyder E. G., Watkins T. H., Solomon P. A. va boshqalar. The changing paradigm of air pollution monitoring // Environmental Science & Technology. — 2013. — Vol. 47, No. 20. — B. 11369–11377. DOI: 10.1021/es4022602.
Kumar P., Morawska L., Martani C., Biskos G., Neophytou M., Di Sabatino S., Bell M., Norford L., Britter R. The rise of low-cost sensing for managing air pollution in cities // Environment International. — 2015. — Vol. 75. — B. 199–205. DOI: 10.1016/j.envint.2014.11.019.
Hart J. K., Martinez K. Environmental Sensor Networks: A revolution in the earth system science? // Earth-Science Reviews. — 2006. — Vol. 78, No. 3–4. — B. 177–191. DOI: 10.1016/j.earscirev.2006.05.001.
Wang X., Yang W. Water quality monitoring and evaluation using remote sensing techniques in China: a systematic review // Ecosystem Health and Sustainability. — 2019. — Vol. 5, No. 1. — B. 47–56. DOI: 10.1080/20964129.2019.1571443.
Pettorelli N., Laurance W. F., O’Brien T. G., Wegmann M., Nagendra H., Turner W. Satellite remote sensing for applied ecologists: opportunities and challenges // Journal of Applied Ecology. — 2014. — Vol. 51, No. 4. — B. 839–848. DOI: 10.1111/1365-2664.12261.
Hansen M. C., Potapov P. V., Moore R. va boshqalar. High-resolution global maps of 21st-century forest cover change // Science. — 2013. — Vol. 342, No. 6160. — B. 850–853. DOI: 10.1126/science.1244693.
Song X.-P., Hansen M. C., Stehman S. V., Potapov P. V., Tyukavina A., Vermote E. F., Townshend J. R. Global land change from 1982 to 2016 // Nature. — 2018. — Vol. 560. — B. 639–643. DOI: 10.1038/s41586-018-0411-9.
Pereira H. M., Ferrier S., Walters M. va boshqalar. Essential Biodiversity Variables // Science. — 2013. — Vol. 339, No. 6117. — B. 277–278. DOI: 10.1126/science.1229931.
Scholes R. J., Mace G. M., Turner W., Geller G. N., Jürgens N., Larigauderie A., Muchoney D., Walther B. A., Mooney H. A. Toward a global biodiversity observing system // Science. — 2008. — Vol. 321, No. 5892. — B. 1044–1045. DOI: 10.1126/science.1162055.
Bonney R., Cooper C. B., Dickinson J., Kelling S., Phillips T., Rosenberg K. V., Shirk J. Citizen Science: A Developing Tool for Expanding Science Knowledge and Scientific Literacy // BioScience. — 2009. — Vol. 59, No. 11. — B. 977–984. DOI: 10.1525/bio.2009.59.11.9.
World Health Organization. WHO Global Air Quality Guidelines: Particulate Matter (PM2.5 and PM10), Ozone, Nitrogen Dioxide, Sulfur Dioxide and Carbon Monoxide. Executive Summary. — Geneva: WHO, 2021. — 9 bet. — B. 1–9. ISBN: 978-92-4-003443-3.
United Nations Economic Commission for Europe. Environmental Performance Reviews: Uzbekistan. Third Review. — Geneva: United Nations, 2020. — Chapter 4: Environmental Monitoring, Information and Science. — B. 79–99. Hujjat raqami: ECE/CEP/188.
- Downloads
- Published
- 2026-10-12
- Section
- Articles