BANKLARDA NOMODDIY AKTIVLAR MOHIYATI, TURLARI VA ULARNI HISOBGA OLISH

Authors
  • Hasanov Jamshid

    Samarqand iqtisodiyot va servis instituti talabasi

    Author

  • Esanov Oybek Madatovich

    Samarqand iqtisodiyot va servis instituti Boshqa tarmoqlarda buxgalteriya hisobi va audit kafedrasi kata o’qituvchisi

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyatida nomoddiy aktivlarning iqtisodiy mohiyati, ularning o‘ziga xos xususiyatlari va asosiy turlari hamda buxgalteriya hisobida aks ettirish masalalari tadqiq etiladi. Bank tizimida raqamli texnologiyalar, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va elektron bank xizmatlarining kengayib borishi nomoddiy aktivlarning bank resurslari tarkibidagi ahamiyatini yanada oshirmoqda. Shu nuqtayi nazardan, maqolada banklarda foydalaniladigan dasturiy ta’minotlar, litsenziyalar, ma’lumotlar bazalari va boshqa intellektual mulk obyektlarini nomoddiy aktiv sifatida tan olish, ularni dastlabki qiymati bo‘yicha baholash, hisobga qabul qilish, amortizatsiya hisoblash hamda moliyaviy hisobotlarda aks ettirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. Shuningdek, nomoddiy aktivlarni hisobga olishda yuzaga keladigan ayrim metodologik masalalar, ularning qiymatini ishonchli baholash va hisob ma’lumotlarining shaffofligini ta’minlash bilan bog‘liq muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida banklarda nomoddiy aktivlar hisobini takomillashtirish, bu borada xalqaro moliyaviy hisobot standartlari talablarini hisobga olish va hisob jarayonining samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy xulosalar hamda takliflar ishlab chiqiladi.

References

Ahmatova, M. A. (2025). Korxonalarda nomoddiy aktivlarning hisobi va auditining o‘ziga xos jihatlari. Central Asian Journal of Academic Research, 3(5), 56–58. https://doi.org/10.5281/zenodo.15468860

Esanov, O. M., & Normurodova, Z. O. (2026). Banklarda asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar hisobi. Ilmiy tadqiqotlar va ularning yechimlari jurnali, 10(2), 919–923.

International Accounting Standards Board. (2022). Nomoddiy aktivlar: 38-sonli Buxgalteriya hisobi xalqaro standarti (BHXS 38). (O‘zbek tilidagi rasmiy tarjima).

Kadirov, S. Sh. (2024). Nomoddiy aktivlar hisobi va tahlili uslubiyotini takomillashtirish [Monografiya]. Behzodbek Print.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi. (2021a, 18-noyabr). Tijorat banklarida buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasini tasdiqlash to‘g‘risida (20/4-son qaror, ro‘yxat raqami 3336). https://lex.uz/uz/acts/-5744540

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi. (2021b, 18-noyabr). Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida (20/3-son qaror, ro‘yxat raqami 3337). https://lex.uz/acts/-5745251

Pashaxodjayeva, D. D., & Suyunov, R. R. (2025). Raqamli transformatsiya sharoitida nomoddiy aktivlar hisobini takomillashtirish yo‘nalishlari. Raqamli iqtisodiyot ilmiy-elektron jurnali, (13), 2559–2566.

Rozmatova, U. (2025). Nomoddiy aktivlar hisobi: BHMS va MHXS talablarining qiyosiy tahlili hamda takomillashtirish yo‘nalishlari. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 3(8), 119–127. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss8-pp119-127

Xudaykulov, A. M. (2023). Nomoddiy aktivlar hisobi va auditini takomillashtirish [Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti].

Cover Image
Downloads
Published
2026-11-06
Section
Articles