Kriptografik algoritmlarning teskari muhandislikda qo‘llanilishi va shifrni buzish usullari
- Authors
-
-
Tolibov Begzod Anvar o‘g‘li
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Kiberxavfsizlik fakulteti 4-bosqich talabasi, Toshkent, O‘zbekiston
Author
-
Olimov Iskandar Salimboyevich
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Kriptologiya kafedrasi, PhD, Toshkent, O‘zbekiston
Author
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Maqolada kriptografik algoritmlarning zararli dasturlarni teskari muhandislik qilish amaliyotida qo‘llanilishi va shifrni buzish usullari tahlil qilinadi. Simmetrik va asimmetrik algoritmlarning teskari muhandislikdagi xarakterli belgilari solishtirilib, ikkilik kodda kriptografiyani aniqlashning besh usuli (entropiya, konstantalar, import va satrlar, strukturaviy tahlil, dinamik tasdiqlash) ko‘rib chiqiladi. Yetti xil namuna bilan o‘tkazilgan entropiya tajribasi shifrlangan va siqilgan ma’lumotlar entropiyasi taxminan 7,99 bit/bayt ekanini, bir baytli XOR esa entropiyani o‘zgartirmasligini ko‘rsatdi. Kriptotahlil usullari tasniflanib, zararli dasturlar tahlilida eng samarali yo‘nalish algoritmning o‘zini buzish emas, balki uning realizatsiyasidagi xatolarni va kalit materialini tahlil qilish ekani WannaCry va PayBreak misollarida asoslanadi.
- References
-
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni.
2.O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi O‘RQ-764-son Qonuni. URL: https://lex.uz/docs/5960604 (murojaat sanasi: 09.11.2026).
3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “«Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6079-son Farmoni.
4.O‘z DSt 1105:2009. Axborot texnologiyasi. Axborotning kriptografik muhofazasi. Ma’lumotlarni shifrlash algoritmi. – Toshkent: O‘zstandart agentligi, 2009.
5.Ganiyev S.K., Ganiyev A.A., Xudoyqulov Z.T. Kiberxavfsizlik asoslari: O‘quv qo‘llanma. – Toshkent, 2020.
6.Akbarov D.Y. Axborot xavfsizligini ta’minlashning kriptografik usullari va ularning qo‘llanilishi. – Toshkent: O‘zbekiston markasi, 2009.
7.Schneier B. Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source Code in C. 2nd ed. – New York: John Wiley & Sons, 1996.
8.Menezes A.J., van Oorschot P.C., Vanstone S.A. Handbook of Applied Cryptography. – Boca Raton: CRC Press, 1996.
9.Stallings W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. 7th ed. – Boston: Pearson, 2017.
10.Daemen J., Rijmen V. The Design of Rijndael: AES – The Advanced Encryption Standard. – Berlin: Springer, 2002.
11.Sikorski M., Honig A. Practical Malware Analysis: The Hands-On Guide to Dissecting Malicious Software. – San Francisco: No Starch Press, 2012.
12.Eagle C. The IDA Pro Book: The Unofficial Guide to the World’s Most Popular Disassembler. 2nd ed. – San Francisco: No Starch Press, 2011.
13.Dang B., Gazet A., Bachaalany E. Practical Reverse Engineering: x86, x64, ARM, Windows Kernel, Reversing Tools, and Obfuscation. – Indianapolis: Wiley, 2014.
14.Rivest R.L., Shamir A., Adleman L. A Method for Obtaining Digital Signatures and Public-Key Cryptosystems // Communications of the ACM. – 1978. – Vol. 21, No. 2. – P. 120–126.
- Downloads
- Published
- 2026-11-18
- Section
- Articles