CHET EL ARBITRAJ QARORLARINI TAN OLISH VA IJRO ETISHNI RAD ETISHDA “OMMAVIY TARTIB” ISTISNOSINING NAZARIY-HUQUQIY VA XALQARO-HUQUQIY MOHIYATI

Authors
  • Xomidova Oyshaxonim Ulugʻbek qizi

    Toshkent davlat yuridik universiteti, 70420102 — Xalqaro arbitraj va nizolarni hal etish mutaxassisligi magistranti

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Mazkur maqolada xalqaro tijorat arbitraji qarorlarini tan olish va ijro etishni rad etishning eng bahsli asoslaridan biri sanalgan “ommaviy tartib” istisnosining nazariy-huquqiy va xalqaro-huquqiy mohiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotda 1958-yilgi Nyu-York konvensiyasi V moddasi 2-bandi “b” kichik bandi, BMTning Xalqaro savdo huquqi boʻyicha komissiyasi (UNCITRAL) Namunaviy qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasining “Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisida”gi Qonuni, Iqtisodiy protsessual kodeksi va Fuqarolik protsessual kodeksi normalari oʻzaro qiyoslanadi. Ichki, xalqaro va transmilliy ommaviy tartib konsepsiyalari hamda moddiy va protsessual ommaviy tartib oʻrtasidagi chegara yoritiladi, istisnoning milliy qonunchilikda turlicha ifodalanishi (“ommaviy tartib”, “qonunchilikning asosiy prinsiplari”) aniqlanadi. Natijada istisnoni tor talqin qilish, qonunchilikdagi ifodalarni uygʻunlashtirish va sud ajrimlarini asoslantirish standartini kuchaytirishga oid asoslantirilgan ilmiy-amaliy takliflar ilgari suriladi.

References

Xorijiy arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish toʻgʻrisidagi BMT Konvensiyasi (Nyu-York, 1958-yil 10-iyun) // BMT Shartnomalar toʻplami. 330-jild. 38-bet.

Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 16-fevraldagi “Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-674-son Qonuni // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.02.2021-y., 03/21/674/0122-son.

Born G.B. Xalqaro tijorat arbitraji. 3-nashr. — Gaaga: Kluwer Law International, 2021.

Mayer P. Xalqaro arbitrajda xalqaro ommaviy tartibning taʼsiri // Xalqaro arbitrajning dolzarb muammolari. — Kluwer Law International, 2006. — 61–69-betlar.

Paulsson J. Xalqaro arbitrajda jamoat manfaati // Amerika xalqaro huquq jamiyati materiallari. 106-jild, 2012. — 300–304-betlar.

Fazilatfar H. Xalqaro arbitrajda ommaviy tartib normalari va huquqni tanlash metodologiyasini moslashtirish // Janubiy Karolina xalqaro huquq va biznes jurnali. 18-jild, 2-son, 2022. — 88–111-betlar.

Tosun H.A. Xalqaro arbitrajda ommaviy tartib konsepsiyalari: Huquq fanlari doktori dissertatsiyasi. — Kaliforniya universiteti, Berkli, 2019. — 138 b.

Achilova L., Ashurova M. Xalqaro tijorat arbitrajida “jamoat tartibi” tushunchasining ahamiyati va roli // Zamonaviy fan va tadqiqotlar. 3-jild, 2-son, 2024.

Kuchimov U. Arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish hamda Oʻzbekistonning arbitraj qarorlariga oid amaliyoti // SSRN elektron jurnali, 2012.

Joʻrayeva A. Oʻzbekistonda xalqaro tijorat arbitraji qarorlarini ijro etishdagi toʻsiqlar // Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari. 5-jild, 8-son, 2025. — 224–228-betlar.

Xalqaro huquq assotsiatsiyasi (ILA). Xalqaro arbitraj qarorlarini ijro etishga toʻsiq sifatida ommaviy tartib boʻyicha yakuniy hisobot. — Nyu-Dehli konferensiyasi, 2002.

Oʻzbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi (256-modda) // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/-3523891

Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi (370-modda) // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/-3517337

UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration (1985), with amendments as adopted in 2006 (arts. 34, 36). — United Nations, 2008.

Parsons & Whittemore Overseas Co. v. Société Générale de l’Industrie du Papier (RAKTA), 508 F.2d 969 (2d Cir. 1974).

Eco Swiss China Time Ltd v. Benetton International NV, Case C-126/97, Judgment of the Court of 1 June 1999, ECR I-3055.

Cour d’appel de Paris, 18 novembre 2004, Thales Air Defence BV v. GIE Euromissile.

Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards in Uzbekistan // Access to Justice in Eastern Europe: https://ajee-journal.com/recognition-and-enforcement-of-foreign-arbitral-awards-in-uzbekistan

ICC Case No. 1110 of 1963 (G. Lagergren, sole arbitrator) // Arbitration International. 1994. Vol. 10, No. 3. — pp. 282–294.

Cover Image
Downloads
Published
2026-11-20
Section
Articles