O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING BADIIY TARJIMADA TRANSFORMATSIYASI

Authors
  • Kasimova Shohsanam Alimjon qizi

    Mustaqil tadqiqotchi

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi frazeologik birliklarning badiiy tarjima jarayonida yuz beradigan transformatsiyalari lingvistik, semantik, pragmatik va lingvokulturologik nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Frazeologik birliklar tilning milliy-madaniy xususiyatlarini, xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi va obrazli tafakkurini aks ettiruvchi muhim til birliklari hisoblanadi. Shu sababli ularni bir tildan ikkinchi tilga ko‘chirish oddiy leksik almashtirish bilan cheklanmaydi. Tadqiqotda frazeologik ekvivalentlik, qisman ekvivalentlik, kalkalash, tasviriy tarjima, funksional almashtirish, adaptatsiya, modulyatsiya va kompensatsiya kabi tarjima usullari tahlil qilinadi. Tadqiqotning nazariy bazasini E. Nida, M. Baker, P. Newmark, J.-P. Vinay va J. Darbelnet, B. Hatim va I. Mason, Ch. Fernando, R. Moon kabi tarjimashunos va frazeologiya tadqiqotchilarining ilmiy qarashlari tashkil etadi. Shuningdek, Sh. Rahmatullayevning o‘zbek frazeologiyasiga oid ishlari hamda A.V. Kuninning ingliz frazeologiyasiga oid lug‘aviy materiallari hisobga olinadi. Tahlil natijasida badiiy tarjimada frazeologik birlikning shakliy tuzilishidan ko‘ra uning semantik, uslubiy va pragmatik funksiyasini saqlash ustuvor ekani asoslanadi.

References

Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 406–408 b.

Kunin A.V. English-Russian Phraseological Dictionary. 4th ed., revised and enlarged. – Moscow: Russky Yazyk, 1984. – 942 p.; frazeologik material: 1–942-betlar.

Fernando Ch. Idioms and Idiomaticity. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 26–97, 185–216 pp.

Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. 2nd ed. – London/New York: Routledge, 2011. – 67–91 pp.

Vinay J.-P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Translated and edited by J.C. Sager and M.-J. Hamel. – Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 1995. – 7–50, 51–91, 164–291 pp.

Nida E.A. Toward a Science of Translating: With Special Reference to Principles and Procedures Involved in Bible Translating. – Leiden: E.J. Brill, 1964. – 145–156, 193–241 pp.

Nida E.A., Taber C.R. The Theory and Practice of Translation. – Leiden: E.J. Brill, 1969. – 12–32, 91–120, 163–173 pp.

Hatim B., Mason I. Discourse and the Translator. – London: Longman, 1990. – 31–75, 76–119, 223–238 pp.

Moon R. Fixed Expressions and Idioms in English: A Corpus-based Approach. – Oxford: Oxford University Press, 1998. – 1–25, 97–184, 185–216 pp.

Newmark P. A Textbook of Translation. – New York/London: Prentice-Hall International, 1988. – 5–32, 81–93, 103–112, 140–150 pp.

Xudoyorova S. Translation Strategies for Phraseological Units in English and Uzbek Fiction: A Contrastive and Functional Analysis. – Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 2026, Vol. 8, No. 2. – 400–404-betlar.

Shomukhammadov K.A. Phraseological Translation Across Cultures: Balancing Meaning and Image in English–Uzbek Idiom Rendering. – The Lingua Spectrum, 2026. – maqola matnidagi “Methods” va “translation strategies” bo‘limlari.

Mirgalimova L.M. Types of Phraseological Unit Transformations in the English and Russian Languages (According to A.V. Kunin’s Classification). – Philology. Theory & Practice, 2021, Vol. 14, Issue 6. – 2021-yilgi maqola matni.

O‘ktamova R., Ravshanova R., Jo‘rayeva S., Xolmurotova S. Rendering of Phraseological Units in Translation from English Into Uzbek. – Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar, 2026, Vol. 5, No. 14. – 122–124-betlar.

Glucksberg S. Understanding Figurative Language: From Metaphor to Idioms. – Oxford: Oxford University Press, 2001. – 3–29, 68–90 pp.

Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983. – tarjima nazariyasi, adekvat tarjima va uslubiy xususiyatlarga oid bo‘limlar.

Cover Image
Downloads
Published
2026-10-05
Section
Articles