NOGIRONLIGI BÖLGAN ŞAXSLARGA IJTIMOIY YORDAM KÖRSATIŞDA DAVLAT TAŞKILOTLARI, MAHALLA VA IJTIMOIY XODIMLAR HAMKORLIGINI TAKOMILLAŞTIRIŞ
- Authors
-
-
Erkinjonova Nodira Mamatqul qizi
Mirzo Uluğbek nomidagi Özbekiston Milliy universiteti Ijtimoiy fanlar fakulteti Ijtimoiy iş kafedrasi öqituvçisi
Author
-
- Abstract
-
Maqolada Özbekistonda nogironligi bölgan şaxslarga ijtimoiy yordam körsatiş samaradorligi xizmatlar hajmigina emas, balki davlat taşkilotlari, mahalla va ijtimoiy xodimlar örtasidagi hamkorlik sifati bilan belgilanişi asoslanadi. 2026-yil 23-iyuldagi “Ijtimoiy iş töğrisida”gi Qonun, “Nogironligi bölgan şaxslarning huquqlari töğrisida”gi Qonun va “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari faoliyatini tartibga soluvçi hujjatlar normativ-huquqiy, tizimli va qiyosiy usullarda tahlil qilingan. Buyuk Britaniya, Şvetsiya, Germaniya va Yaponiya tajribasi asosida idoralararo muvofiqlaştirişning milliy şaroitga mos va mos bölmagan jihatlari ajratilgan. Muallif ehtiyojni aniqlaşdan natijani baholaşgaça bölgan yetti bosqiçli “muvofiqlaştirilgan ijtimoiy yordam” modelini işlab çiqqan; unda ijtimoiy xodimga yetakçi muvofiqlaştiruvçi, mahallaga esa aniqlaş va yönaltiriş vazifasi yuklanadi. Vazifalar taqsimoti, ehtiyojlarni yagona vosita bilan baholaş, muddatli elektron yöllanma va rozilikka asoslangan axborot almaşinuviga doir törtta ustuvor taklif masʼul taşkilot, huquqiy mexanizm, olti oylik sinov tartibi va samaradorlik körsatkiçlari bilan asoslangan. Kalit sözlar: nogironligi bölgan şaxslar; ijtimoiy iş; idoralararo hamkorlik; mahalla; ijtimoiy xodim; “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi; yakka tartibdagi ijtimoiy xizmat rejasi; huquqlarga asoslangan yondaşuv. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ ГОСУДАРСТВЕННЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ, МАХАЛЛИ И СОЦИАЛЬНЫХ РАБОТНИКОВ ПРИ ОКАЗАНИИ СОЦИАЛЬНОЙ ПОМОЩИ ЛИЦАМ С ИНВАЛИДНОСТЬЮ
- References
-
Özbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam körsatiş hamda uning samarali nazorat tizimini yölga qöyiş böyiça kompleks çora-tadbirlar töğrisida”gi Farmoni. 2023-yil 1-iyun, PF-82-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6480342 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholiga ijtimoiy xizmatlar va yordamlar körsatiş tizimini yanada takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi qarori. 2023-yil 28-sentabr, PQ-319-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/ru/docs/6624639 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasining “Ijtimoiy iş töğrisida”gi Qonuni. 2026-yil 23-iyul,
ÖRQ-1159-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/en/acts/-8346774 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasi Milliy statistika qömitasi. Özbekiston Respublikasida ijtimoiy himoya: press-reliz. – Toşkent, 2026-yil 30-iyun. – URL: https://stat.uz/img/news/izhtimoij-khimoya-lotin_p50370.pdf (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Latipova N.M., Abduxalilov A.A., Qayumov Q.N. Nogironligi bölgan şaxslar bilan ijtimoiy iş: öquv qöllanma. – Toşkent: Dimal, 2025. – 229 b.
Abduvaliyeva M. Formation of inclusive policy toward persons with disabilities in Uzbekistan // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. – 2026. – Vol. 6, № 4. – P. 164–171. – DOI: 10.5281/zenodo.20019955.
Jaloldinov S. Formation and development of the social protection system for persons with disabilities in Uzbekistan: historical analysis // Models and Methods in Modern Science. – 2026. – Vol. 5, № 10. – P. 41–55. – DOI: 10.5281/zenodo.20823038.
Oliver M. The social model of disability: thirty years on // Disability & Society. – 2013. – Vol. 28, № 7. – P. 1024–1026. – DOI: 10.1080/09687599.2013.818773.
Lawson A., Beckett A.E. The social and human rights models of disability: towards a complementarity thesis // The International Journal of Human Rights. – 2021. – Vol. 25, № 2. – P. 348–379. – DOI: 10.1080/13642987.2020.1783533.
United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities: adopted by General Assembly resolution A/RES/61/106 of 13 December 2006. – New York: United Nations, 2006.
Committee on the Rights of Persons with Disabilities. General comment No. 5 (2017) on living independently and being included in the community. – CRPD/C/GC/5. – Geneva: United Nations, 2017.
Özbekiston Respublikasining “Nogironlar huquqlari töğrisidagi Konvensiyani (Nyu-York, 2006-yil 13-dekabr) ratifikatsiya qiliş haqida”gi Qonuni. 2021-yil 7-iyun, ÖRQ-695-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/5447413 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Bronstein L.R. A model for interdisciplinary collaboration // Social Work. – 2003. –
Vol. 48, № 3. – P. 297–306. – DOI: 10.1093/sw/48.3.297.
Leutz W.N. Five laws for integrating medical and social services: lessons from the United States and the United Kingdom // The Milbank Quarterly. – 1999. – Vol. 77, № 1. – P. 77–110. – DOI: 10.1111/1468-0009.00125.
Komilov D. The role of the mahalla institution in society in the context of modernizing Uzbekistan // Jamiyat va innovatsiyalar – Society and Innovations. – 2026. – Vol. 7, Special Issue 01. – P. 74–81. – DOI: 10.47689/2181-1415-vol7-iss1/S-pp74-81.
Xakimov O.M., Töraqulova A. Nogironligi bor şaxslarga ijtimoiy xizmat körsatişning öziga xos jihatlari // Journal of Contemporary World Studies. – 2024. – Vol. 2, № 7. – B. 53–56. – DOI: 10.5281/zenodo.13959002.
World Bank. Uzbekistan to Improve Access and Quality of Social Services for Vulnerable People with World Bank Support: press release, May 24, 2024. – Washington, DC: World Bank, 2024. – URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/05/24/uzbekistan-to-improve-access-and-quality-of-social-services-for-vulnerable-people-with-world-bank-support (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasining “Nogironligi bölgan şaxslarning huquqlari töğrisida”gi Qonuni. 2020-yil 15-oktabr, ÖRQ-641-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-5049511 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahalla boşqaruvini samarali taşkil etişga oid qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi Farmoni. 2026-yil 24-iyun, PF-116-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-8286512 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Aholining ijtimoiy himoya oliş huquqlarini taʼminlaş hamda davlat ijtimoiy yordami va xizmatlarini körsatişga doir qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi qarori. 2023-yil 14-oktabr, 539-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/6636282 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Ijtimoiy himoya sohasida yuqori malakali mutaxassislar korpusini şakllantiriş, şuningdek, ularning kasbiy faoliyatini takomillaştiriş töğrisida”gi qarori. 2026-yil 4-sentabr, 461-son // Qonunçilik maʼlumotlari milliy bazasi. – URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-8452383 (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Care Act 2014 (c. 23). – London: The Stationery Office, 2014. –
URL: https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2014/23/contents (murojaat sanasi: 04.11.2026).
European Social Network. Social Services Index 2025: Sweden. – Brussels: ESN, 2025. – URL: https://www.esn-eu.org/social-services-index/2025/sweden (murojaat sanasi: 04.11.2026).
Sozialgesetzbuch Neuntes Buch (SGB IX) – Rehabilitation und Teilhabe von Menschen mit Behinderungen: Artikel 1 des Bundesteilhabegesetzes vom 23. Dezember 2016 (BGBl. I S. 3234), in der geltenden Fassung.
Act on Comprehensive Support for the Daily and Social Life of Persons with Disabilities (Act No. 123 of 2005, as amended) [Shōgaisha no nichijō seikatsu oyobi shakai seikatsu o sōgōteki ni shien suru tame no hōritsu]. – Tokyo, 2005.
- Downloads
- Published
- 2026-11-06
- Section
- Articles