“GʻAROIB MAʼONIY AL-QURʼON” ASARIDA LAFZ VA MAʼNO NISBATI: SEMANTIK TAHLIL TAMOYILLARI

Authors
  • Abdullayev Sunnatulla

    Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi tayanch doktoranti

    Author

Keywords:
Array
Abstract

Maqolada Rukniddin Samarqandiyning (vaf. 701/1301) «Gʻaroib maʼoniy al-Qurʼon» asarida shakl (lafz) va maʼno oʻrtasidagi munosabat qanday tamoyillar asosida tahlil qilingani oʻrganiladi. Asar matni boʻyicha uch mexanizmli model aniqlanadi. Jumladan, morfologik shaklning semantik yuki, sintaktik holatning maʼnoga taʼsiri va kontekstual koʻchma maʼno apparati. Har bir mexanizm asarning tekshirilgan oʻrinlari bilan izohlanadi. Tadqiqotda muallifning semantik tizimi uning eʼjoz-yoʻnaltirilgan maqsadi bilan bevosita bogʻliq ekani asoslanadi: shakl va maʼno oʻrtasidagi zichlik eʼjozning lingvistik dalili sifatida qaraladi.

References

1.Larkin M. The Theology of Meaning: ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānīʼs Theory of Discourse. – New Haven: American Oriental Society, 1995. – 128 p.

2.Baalbakki R. The Arabic Lexicographical Tradition: From the 2nd/8th to the 12th/18th Century. – Leiden: Brill, 2014. – 460 p.

3.Versteegh C.H.M. Arabic Grammar and Qurʾānic Exegesis in Early Islam. – Leiden: Brill, 1993. – 227 p.

4.Lyons J. Semantics. Vol. 1–2. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977.

5.Cruse D.A. Lexical Semantics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1986. – 310 p.

6.Sinanoğlu M. Semerkandî, Ubeydullah b. Muhammed // TDV İslâm Ansiklopedisi. – C. 36. – İstanbul, 2009. – S. 480–481.

7.Rukniddin Ubaydulloh Samarqandiy. Tafsiru G‘aroib maoniy al-Qur’on. – Istanbul, Sulaymoniya kutubxonasi, As’ad afandi fondi, №3896 majmua, 25b-75b.

8.Salohuddin Xalil ibn Abik as-Safadiy. Ayon al-asr va aʼvon an-nasr. –Damashq: Dor al-fikr, 1998. 1. - J. 398. - B.

9.Rukniddin Ubaydulloh Samarqandiy. Risola fi iʼjoz al-Qurʼon al-karim. – Iroq: Jomeʼa al-Anbar, 2022.

10.Rukniddin Ubaydulloh Samarqandiy. Risolatu fi at-tavba // “Rükneddin es-Semerkandî'nin Risâletü'r-rûḥ/Ruh Risâlesi’ Adlı Eseri: Tahlil ve Tahkîk” maqolasi ilovasi / Vajid Agʻaogʻlu. – Kader, 21/2, 2023. – B. 5.

11.Gilliot C. Exegesis of the Qurʾān: Classical and Medieval // Encyclopaedia of the Qurʾān. – Vol. 2. – Leiden: Brill, 2002. – P. 99–124.

12.Rukniddin Ubaydulloh Samarqandiy. Tafsiru G‘aroib maoniy al-Qur’on. – Istanbul, Sulaymoniya kutubxonasi, As’ad afandi fondi, №3896 majmua, 25b-75b.

13.Risolatu fi bayan ar-ruh // “Rükneddin es-Semerkandî'nin Risâletü'r-rûḥ/Ruh Risâlesi’ Adlı Eseri” maqolasi ilovasi / Vajid Agʻaogʻlu. – Kader, 21/2, 2023. – B.

Cover Image
Downloads
Published
2026-11-12
Section
Articles